Witaj na pokładzie! Zaloguj Rejestracja
Kanały RSS
RSS Aktualności
RSS Komentarze
RSS Forum
RSS Artykuły
RSS Zdjęcia
Wisła Warszawska - zarys problemu i jego rozwiązania w aspekcie planów rządowych printer
Wisła Warszawska - zarys problemu i jego rozwiązania w aspekcie planów rządowychW kwestii nazewnictwa przyjmuje się, że Wisła Warszawska to odcinek rzeki od miejscowości Karczew na prawym brzegu i Gassy na lewym brzegu w km 488 do miejscowości Skierdy na prawym brzegu i Łomna na lewym brzegu w km 539 biegu rzeki. Szerokość koryta Wisły na południu miasta wynosi około 1 kilometra, na północy wynosi około 600-700 metrów. Na wysokości Mostu Śląsko-Dąbrowskiego występuje maksymalne przewężenie, gdzie szerokość rzeki wynosi tylko 350 metrów. Ten śródmiejski wąski odcinek Wisły, nazywany jest „gorsetem warszawskim” i ciągnie się przez około dziewięć kilometrów.

Powstanie zwężenia wynika z faktu, iż bezpośrednio po II wojnie światowej właśnie tutaj brzegi rzeki były miejscem wywózki gruzów i odpadów komunalnych Warszawy. Odebrano rzece część należącego wcześniej do niej koryta, co doprowadziło do pogorszenia warunków przepływu wód podczas wezbrań oraz zwiększyło groźbę powodzi. W zwężonym korycie następuje wzrost prędkości przepływu wody oraz nasilają się procesy erozji dna rzeki -gwałtowne przejście od szerokiego do wąskiego koryta wód wielkich powoduje także, że powyżej Warszawy następuje intensywne odkładanie materiału wleczonego.

Dziś to przewężenie zwykło się uważać za naturalne, w rzeczywistości brzegi Wisły w tym odcinku usypane z gruzu wywiezionego z terenu zburzonej Warszawy i pokrytego w okresie powojennym piaskiem i rzecznymi namułami, realnie mają niewiele wspólnego z istniejącym do lat 80-tych XIX wieku pierwotnym przebiegiem linii brzegowej i szatą roślinną, która tu niegdyś istniała.

Przeszło od półwiecza następuje obniżenie dna Wisły, aktualnie średnio wynosi ono ponad 2 metry, powodując powstanie tak zwanego „wyboju warszawskiego” - najsilniejsza erozja wystąpiła w nurcie rzeki, co spowodowało znaczne obniżenie się poziomu wody w Wiśle przy niskich przepływach wynoszących około 200 m3/s.

Skutkiem takiego stanu rzeczy jest:

- zanik plaż - przed półwieczem przy stanach średnich i niskich dno rzeki wynurzało się z wody tworząc rozległe i przyciągające warszawiaków plaże, dno rzeki było łagodnie nachylone pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi, a głównym nurtem. Dawniej ten obszar średnio dwa razy w roku stanowił koryto rzeki, co ograniczało sukcesję roślinną. Obecnie Wisła przy stanach średnich i niskich płynie w głęboko wyerodowanym korycie,

- intensywny rozwój roślinności w międzywalu, który doprowadził do zmniejszenia się przepustowości koryta wielkiej wody i wzrostu zagrożeń powodziowych oraz prawdopodobieństwa powstawania zatorów lodowych,

- problem eksploatacyjny ujęć wody dla elektrociepłowni Siekierki i zaopatrzenia w wodę wodociągów miejskich, w tym wymuszone stosowanie rozwiązań technicznych innych od zwykłego ujęcia grawitacyjnego,

- naruszona stabilność bulwarów warszawskich,

- zagrożenie stateczności filarów mostów warszawskich,

- niski stan, a nawet brak wody w basenach portów warszawskich,

- oddalenie się przystani warszawskich klubów wodniackich od wody płynącej w obniżonym korycie Wisły, na dodatek dostęp do wody utrudnia gęsta roślinność,

- obniżenie się zwierciadła wód gruntowych w pobliżu rzeki.



Fot. Archiwum Autora : Basen Portu Zimowego na Żeraniu - wejście z Wisły

Utrzymujący się obecnie niski stan wód gruntowych oraz obwałowanie wyerodowanego głęboko wciętego koryta Wisły w dno doliny prowadzi o fałszywego przekonania lokalnych władz samorządowych, mieszkańców i inwestorów o całkowitym bezpieczeństwie przeciwpowodziowym obszarów nadwiślańskich.

Przedstawione negatywne skutki nadmiernej erozji dna Wisły Warszawskiej spowodowały powstanie licznych ekspertyz i opracowań, których celem było określenie oraz zaproponowanie przedsięwzięć je ograniczających.

Należy przypomnieć, iż „[…] W latach 1969 – 1972 zastosowano w Polsce po raz pierwszy metody analizy systemowej do opracowania programu inwestycyjnego gospodarki wodnej w dorzeczu Wisły. Prace te były realizowane przez polskich naukowców i projektantów przy częściowej pomocy technicznej i finansowej Funduszu Rozwoju ONZ. Był to znaczący krok naprzód w rozwiązywaniu wielu problemów inwestycyjnych gospodarki wodnej w Polsce. W latach 1972-75 realizowany był Problem Węzłowy 10.1.2. Zagospodarowanie i ochrona zasobów wodnych w Polsce.

W 1976 r. rozpoczęto realizację Programu Rządowego PR-7 Kształtowanie i wykorzystanie zasobów wodnych. Program ten był w pewnej części kontynuacją poprzedniego programu realizowanego przy współpracy ONZ. PR-7 dotyczył całości zasobów wodnych Polski. W ramach tego programu powstało wiele interdyscyplinarnych zespołów badawczych składających się z pracowników naukowych uczelni, instytutów naukowych, biur projektowych oraz organizacji gospodarczych. Powstało wiele wartościowych prac naukowych i wdrożeniowych oraz szereg interesujących publikacji. Program ten przyczynił się do znacznego podniesienia poziomu polskich zespołów badawczych w dziedzinie gospodarki wodnej. Zakończył się w 1985 r. Program zagospodarowania Wisły i jej dorzecza rozpoczęty w 1978 r. był bardzo szerokim i wszechstronnym programem społeczno-gospodarczym o wyraźnej podbudowie naukowej. Obejmował on przede wszystkim Wisłę i jej dorzecze. Realizację tego programu przewidziano na okres najbliższych 20 lat, to jest w perspektywie do 2000 r.[…]”


[Prof. dr hab. inż. Wojciech Majewski „Gospodarka wodna w Polsce w latach ‚50 – ‚80”

Stan gospodarki wodnej w Polsce - problematyka prawna i kompetencyjna(na przykładzie Dolnej Wisły) Materiały z konferencji zorganizowanej przez Parlamentarny Zespół ds. Dróg Wodnych i Turystyki Wodnej 2 czerwca 2011 r. w siedzibie Senatu.]

Z uwagi na to, że każdy stopień wodny na rzece o wyerodowanym korycie to:
- powstrzymanie niekontrolowanego obecnie samoczynnego pogłębiania przez rzekę dna oraz niszczenia przez nią brzegów i zabudowy regulacyjnej oraz przeciwpowodziowej,
- poprawa warunków przepływu wód wezbraniowych i powodziowych,
- energetyczne wykorzystanie zasobów wodnych,
- przywrócenie parametrów szlaku żeglugowego,
- ustabilizowanie stosunków gruntowo-wodnych na terenach przyległych do rzeki przez kompleksy odwodnieniowe z pompowniami. Urządzenia te są integralną częścią każdego stopnia wodnego przeznaczoną do regulacji stosunków wodnych w zasięgu wpływu piętrzenia na stopniu,należy powrócić do koncepcji budowy stopni wodny na Wiśle Warszawskiej.

Pierwotne koncepcje z lat 60 - tych XX wieku (pomijam projekt stopnia wodnego pod Bielanami w Warszawie z 1938 roku) przewidywały budowę:
- stopnia wodnego Warszawa-Północ ( zwany również stopniem Nowy Dwór) z zaporą czołową w 544,7 kilometrze rzeki i o rzędnej piętrzenia ok. 79,70 m n.p.m. z cofką sięgającą aż do rejonu Gocławia,
- stopnia wodnego Warszawa-Południe (zwany również stopniem Siekierki) z zaporą czołową w 505 kilometrze rzeki i o rzędnej piętrzenia ok. 84,00 m n.p.m., długość zbiornika wynosić miała około 11 kilometrów.

Z uwagi na nowe kierunki rozwoju stolicy i postępujący proces zagospodarowania doliny rzeki po wykonaniu wielu analiz i opracowań przyjęto w 1975 roku racjonalną koncepcję budowy trzech stopni wodnych na Wiśle Warszawskiej o niższym piętrzeniu, i tak:

- stopień wodny Zakroczym - został usytuowany poniżej zakola Wisły km 552,5 i ujścia Narwi; po prawej oparty o wysoki brzeg, a po lewej stronie łączony z istniejącym wałem przeciwpowodziowym. Część piętrząca miała składać się z zapory ziemnej i jazu o niskim progu; śluzę żeglugową o parametrach dla IV klasy drogi wodnej usytuowano na prawym brzegu, wykorzystując obniżenie terasy zalewowej.

piętrzenie - 73,0 m n.p.m.
spad - 4,0 m
długość zapory czołowej - 1250 m
długość zbiornika - 29 km
średnia głębokość zbiornika - 3,4 m
powierzchnia zbiornika - 13,4 km²
objętość zbiornika - 46,5 mlnm³
śluza:
szerokość - 12 m
długość - 192 m
awanporty - 540 m
minimalna gwarantowana głębokość drogi wodnej - 2,5 m
elektrownia wodna - ok. 15 MW.

Stopień wodny Zakroczym jest też elementem przyszłej drogi wodnej na odcinku od ujścia Narwi do Zalewu Zegrzyńskiego po wybudowaniu śluzy w Dębem.

- stopień wodny Jabłonna - został usytuowany w km 533,2 rzeki Wisły, został połączony
z istniejącymi obustronnymi wałami przeciwpowodziowymi. Część piętrząca miała składać się z zapory ziemnej i jazu o niskim progu; śluza żeglugowa o parametrach dla IV klasy drogi wodnej.
piętrzenie - 79,3 m n.p.m.
spad - 6,3 m
długość zapory czołowej - 1000 m
długość zbiornika - 24 km
średnia głębokość zbiornika - 4,6 m
powierzchnia zbiornika - 18,4km²
objętość zbiornika - 74,5 mln m³
śluza:
szerokość - 12 m
długość - 192 m
awanporty - 540 m
minimalna gwarantowana głębokość drogi wodnej - 2,5 m
elektrownia wodna - ok. 20 MW.

Stopień wodny Jabłonna swym zasięgiem obejmuje wyerodowane koryto Wisły w rejonie śródmieścia Warszawy.

- stopień wodny Siekierki - został usytuowany w km 507,0 rzeki Wisły, mieści się między istniejącymi obustronnymi wałami przeciwpowodziowymi. Część piętrząca miała składać się z jazu stałego z koroną przelewową i jazu o niskim progu z zamknięciami, umieszczonego
w korycie rzeki; śluzę żeglugową o parametrach dla IV klasy drogi wodnej usytuowano
na lewym brzegu.
piętrzenie - 83,5 m n.p.m.
spad - 4,2 m
długość zapory czołowej - 900 m
długość zbiornika - 13 km
średnia głębokość zbiornika - 4,0 m
powierzchnia zbiornika - 8,2km²
objętość zbiornika - 30,0 mln m³
śluza:
szerokość - 12 m
długość - 192 m
awanporty - 540 m
minimalna gwarantowana głębokość drogi wodnej - 2,5 m
elektrownia wodna - ok. 10 MW.

Piętrzenie stopienia wodnego Siekierki sięgać będzie do rejonu Kępy Zawadowskiej.

Źródło danych hydrotechnicznych - ”Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce”
Wyd. Komunikacji i Łączności Warszawa 1985.

Należy obecnie pilnie powrócić do prac projektowych na szczegółowymi rozwiązaniami technicznymi stopni wodnych Zakroczym, Jabłonna i Siekierki, które będą elementem międzynarodowej drogi wodnej E-40, zgodnie z następującymi decyzjami rządowymi:

- w dniu 14 czerwca 2016 roku Rada Ministrów przyjęła Uchwałę nr 79 w sprawie przyjęcia „Założeń do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016 – 2020 z perspektywą do roku 2030”. Dokument ten stanowi bazę dla planowanych działań na polskich śródlądowych drogach wodnych,
- w dniu 6 marca 2017 roku został podpisany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudę akt ratyfikacyjny„Europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym” (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance). Polska w ramach porozumienia zobowiązała się do dostosowania międzynarodowych dróg wodnych na terenie Polski do co najmniej IV klasy żeglowności.



Żródło: pl.wikipedia.org

Oczywistym jest, że stopnie wodne Zakroczym, Jabłonna i Siekierki wymagać będą takiego planowania i projektowania, aby zapewnić realizację tych inwestycji przy minimalizacji niekorzystnego ich wpływu na środowisko zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej, wydanymi w 2012 roku w sprawie żeglugi śródlądowej i ochrony przyrody, pt: „Guidancedocument on Inland waterway transport and Natura 2000. Sustainable inland waterway development and management in the context of EU Birds and Habitats Directives”/„Transport wodny śródlądowy i sieć Natura 2000 – zrównoważony rozwój śródlądowych dróg wodnych i zarządzanie nimi w kontekście dyrektywy ptasiej i siedliskowej”/.

Wiedza naukowa oraz stosowane dobre praktyki w branży hydrotechnicznej i wodno- melioracyjnej gwarantują takie projektowanie, budowanie i eksploatację tych urządzeń, że stanowią one obszary ekorozwoju.Często są to tereny z właściwie określanym przez kreatywnych i wykształconych przyrodników specyficznym siedliskiem, pozwalającym zachować bioróżnorodność.

Zdaniem Komisji Europejskiej wytyczne dotyczące stosowania unijnego prawodawstwa mają być użytecznym narzędziem dla lepszego porozumienia między inwestorami, planistami, decydentami i osobami działającymi na rzecz ochrony przyrody, umożliwiając im opracowywanie projektów odpowiadających celom ekologicznego transportu śródlądowego, przy jednoczesnym poszanowaniu walorów środowiskowych rzek.

Należy również przeprowadzić analizę możliwości poprowadzenia przez koronę zapór i jazów stopni wodnych Zakroczym, Jabłonna i Siekierki mostów drogowych.

Opracował:
Zbigniew Siedlarz,
lipiec 2018
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?

Wspieramy
tzs

Dzisiaj jest poniedziałek
12 listopada 2018 roku
Urodziny świętują:
Nikt z naszej załogi
nie ma dziś urodzin

37,139,090 odwiedzin łącznie
Użytkowników online: 0 - Gości online: 2
Łącznie użytkowników: 1,902
Najnowszy: Rafaal
Serdecznie witamy!
Kto na wachcie
barkaz4003zszedł na ląd
vidarq02:42:49
Rafaal05:59:13
Szafranek06:03:44
Black Hawk06:20:57
Misiordon08:23:26
miroslaw rajski10:52:36
Apis11:35:33
stanley86012:06:34
Roman Rojewski21:09:59
Powered by PHP-Fusion v.7.02.07. Copyright © 2002 - 2018 by Nick Jones. Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.   PRchecker.info Free counters!
Apis | Alhenag | Absolwenci TZS | Wierzbnik | Rada Kapitanów | PHP-Fusion PL | Aerografia | Krismods | Dysnet