Witaj na pokładzie! Zaloguj Rejestracja
Kanały RSS
RSS Aktualności
RSS Komentarze
RSS Forum
RSS Artykuły
RSS Zdjęcia
Diesel-service

Locations of visitors to this page
Free counters!

ZagĹ?osuj na naszÄ? stronÄ? w rankingu ĹĽeglarskim!
Nawigacja
Artykuły » 01.2 Szlaki żeglowne, porty i budowle wodne » Bitwa na Zalewie Wiślanym
Bitwa na Zalewie Wiślanym

ilustracja: Marian Mokwa - "Bitwa w Zatoce Świeżej 15 września 1463"

Dnia 27 sierpnia 1463 roku oddziały zaciężnych królewskich z Pruszcza i Malborka oraz posiłki gdańskie i Tczewa rozpoczęły oblężenie zamku i miasta Gniew. Był to czołowy punkt oporu Zakonu Krzyżackiego nad dolną Wisłą. Wielki mistrz Ludwik von Erlichshausen nakazał wysłanie odsieczy w obawie przed utratą tego niezwykle ważnego zamku. Pod Królewcem zgromadzono około 44 łodzi rybackich i galarów z zapasami żywności dla Gniewa. Przed 8 września wypłynęły one na Zalew Wiślany zabierając około 2500 ludzi (w tym 1500 zbrojnych).

Aby uniemożliwić Krzyżakom dotarcie do Gniewa oddziały gdańskie zablokowały Wisłę Elbląską: w wąskim miejscu rzeki zatopiono odpowiednio przystosowany do obrony duży galar, za którym stanęło 10 uzbrojonych sznik gdańskich z 500 zaciężnymi żołnierzami uzbrojonymi w kusze i tzw. piszczele (prymitywna broń strzelecka). Zapora ta była trudna do przebycia, lecz dziwi zachowanie wielkiego mistrza Ludwika, który przeszło dobę zwlekał z wydaniem rozkazów co do odwrotu, bądź ataku. Po dość długim bezczynnym postoju postanowił wycofać się na szersze wody Zalewu Wiślanego. Niezdecydowanie i powolność Krzyżaków wykorzystali dowódcy statków gdańskich i elbląskich. Gdańszczanie podążali za flotyllą zakonną. Wkrótce nastąpiło połączenie eskard gdańskich z elbląskimi. Siły sprzymierzone dysponowały łącznie ok. 30 statkami różnych typów (głównie sznik, krajerów, barek i balingerów), na których zaokrętowano ok. 600-700 zbrojnych i podobną liczbę załogantów, którzy podczas abordażu również brali czynny udział w walce. Wielki mistrz miał otrzymać wzmocnienia w postaci trzech sznik ze zbrojnymi, ale zostały one przejęte przez Gdańszczan. Rozkazał swojej flotylli pozostać na wodach Zalewu Wiślanego i skupić się jak najbliżej brzegu. Było to rozwiązanie bardzo złe: statki zakonne nie miały możliwośći manewrowania w przypadku ataku, a załogi (nieprzyzwyczajone do środowiska wodnego) dręczyła fala odbojowa. Tymczasem, 14 września flota gdańsko-elbląska rozwinęła się w szyk półksiężyca i rozpoczęła przygotowania do ataku.

O świcie 15 września statki gdańskie pod dowództwem Macieja Kolmenera i Wincentego Stolle i elbląskie z Jakubem Vochsem otoczyły flotyllę krzyżacką i przystąpiły do ataku; walka toczyła się w abordażu, strzelano z kusz (z zapalającymi bełtami), piszczeli, hakownic i serpentyn. Zaskoczenie było całkowite! Ogień szybko rozprzestrzeniał się na stojące w bliskim sąsiedztwie jednostki krzyżackie. Statki gdańsko-elbląskie płynęły z wiatrem, wobec czego bardzo szybko doszło do licznych abordaży i walki wręcz między oddziałami zaciężnych. Przed sczepieniem się okrętów w abordażu, z marsów (bocianich gniazd) rzucano na pokład przeciwnika zapalające pociski i kamienie. Zaskoczeni, umęczeni falą odbojową zaciężni krzyżaccy przegrywali tę bitwę. Widział ten pogrom wielki mistrz i postanowił uciec. Jego statek jako jedyny zdołał ujść pogoni. Pozostałe 46 (w tym 3 spóźnione) statków zatonęło, lub zostało zdobytych. Flota zakonna poniosła klęskę, załogi utonęły albo dostały się do niewoli. Gdańszczanie wzięli 305 jeńców wśród nich komtura kłajpedzkiego Hansa Hetzla, zaś Elblążanie 240.

Zwycięstwo zostało odniesione dzięki szybkiej koncentracji sił wodnych Gdańska, które zapobiegły przesuwaniu się floty krzyżackiej oraz Elbląga. Niewątpliwie w toku samej bitwy dużą rolę odegrało doświadczenie bojowe kapitanów gdańskich z Wincentym Stollem czy Jakubem Vochsem na czele. Gdyby bitwa taka rozegrała się na lądzie, z pewnością górą byliby Krzyżacy. Jednak na chybotliwych pokładach statków nie byli już tak groźnym przeciwnikiem dla doświadczonych kaprów.

W odniesieniu zwycięstwa na wodach Zalewu Wiślanego pomogła nieudolność wielkiego mistrza. Nie przejawiał on żadnej inicjatywy w czasie pobytu na Żuławach i dopuścił do połączenia się sił gdańskich i elbląskich, wspieranych przez oddziały zaciężnych królewskich.
Klęska w bitwie morskiej zadecydowała o fiasku całej operacji gniewskiej. Zlikwidowanie statków krzyżackich z bronią i żywnością dla Gniewa było czynnikiem decydującym, powodując w konsekwencji wycofanie się grup zaciężnych wojsk krzyżackich z tego rejonu.

M. Szuster
(www.poczet.com)


bibliografia:

Edmund Kosiarz, Bitwy morskie, Lampart, Warszawa 1994
Eugeniusz Koczorowski, Pogrom krzyżackiej armady, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2003
Józef Wiesław Dyskant, Zatoka Świeża 1463, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1987
Marian Biskup, Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim: 1454-1466, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967
Komentarze
#1 | althaar dnia 17.10.2006 14:59
Dziękuję za publikację! Smile
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Kto na wachcie
macio77100:12:23
barkaz400300:36:43
Bootsman00:42:51
Rysiek00:58:34
Szajba JS01:30:19
ango01:59:28
Borsuk02:00:45
Norbert02:14:24
Szafranek02:42:28
Kongregacja02:45:29
Hydepark
Musisz zalogować się, aby móc dodać wiadomość.

mkrakowiak74
30.10.2014

Marek Odra
28.10.2014
Zbiornik Racibórz może kiedyś powstanie http://www.naszra.
..zytku.html

mkrakowiak74
27.10.2014
Jak zagospodarować okolice Jeziora Mucharskiego ? ...do poprzedniego ....

mkrakowiak74
27.10.2014

mkrakowiak74
27.10.2014
Wisła wymaga działań, a nie tylko deklaracji ... http://www.dzienn.
..,id,t.html

mkrakowiak74
27.10.2014
Serdeczne dzięki za życzenia... Smile

Powered by PHP-Fusion v.7.02.07. Copyright © 2002 - 2014 by Nick Jones. Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3.   Page RankRating for zegluga.wroclaw.pl
DiS | Apis Video | Alhenag | Orsza | Absolwenci TZS | Tibi Mariae | Wierzbnik | Rada Kapitanów | PHP-Fusion PL | Świnoujście noclegi nad Morzem Bałtyckim | K&J